200 Şempanze Bir İç Savaş Yürütüyor ve Bu Sekiz Yıldır Devam Ediyor

Bilinen en büyük yabani şempanze topluluğu iki savaşan gruba bölündü ve öldürmeler 2015'ten bu yana durmuyor. Science dergisinde 9 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan önemli bir çalışma, çatışmayı yabani şempanzelerde açıkça doğrulanmış ilk kalıcı bölünme ve iç savaş olarak belgeliyor. Bu durum, organize şiddetin evrimsel kökenlerini anlamak açısından yıkıcı sonuçlar taşıyor.

Bir Arada Tutulamayacak Kadar Büyük Bir Topluluk

Netflix'in Chimp Empire belgeseliyle ünlenen Uganda'nın Kibale Ulusal Parkı'ndaki Ngogo şempanze topluluğu, bir zamanlar yaklaşık 200 bireyden oluşan, tipik bir şempanze topluluğunun dört katı büyüklüğünde uyumlu bir gruptu. Merkez (daha büyük) ve Batı (daha küçük) olmak üzere iki ana sosyal küme yirmi yıl boyunca bir arada yaşadı. Her iki kümenin erkekleri birlikte avlandı, bölge devriyelerine katıldı ve gruplar arası çiftleşti.

İlk çatlaklar 2014'te, muhtemelen hastalık nedeniyle yaklaşık bir ay içinde beş yetişkin erkek ve bir yetişkin dişinin ölmesiyle ortaya çıktı. Bu bireyler, her iki kümeyi de kapsayan ilişkilere sahip ve topluluğu bir arada tutan kritik "köprü" hayvanlarıydı.

24 Haziran 2015'te, Austin'deki Texas Üniversitesi'nden araştırmacı Aaron Sandel benzeri görülmemiş bir şey gözlemledi: Batı şempanzeleri Merkez şempanzelerine yaklaştı ve ardından onları duyunca kaçtı. Merkez grubu kovalamaya başladı. 20 yıllık gözlem süresinde buna benzer bir şey hiç yaşanmamıştı.

Sistematik Öldürme

Bölünmeden bu yana, ayrılıkçı Batı grubu Merkez grubuna 24 koordineli saldırı düzenledi ve en az 7 yetişkin erkek ile 17 yavruyu öldürdü; ayrıca 14 ergen ve yetişkin erkek kaybolarak ölmüş kabul ediliyor.

En iyi belgelenen öldürmeler arasında, Merkez grubundan 36 yaşındaki girişken erkek Basie'nin öldürülmesi yer alıyor. Yaklaşık 13 Batı yetişkininden oluşan bir devriye onu kuşattı. Üçü onu köşeye sıkıştırdı. Onu yerde on tanesi üzerine yığıldı. Arkadaşı BF, 53 yaşında bir erkek, gece boyunca yanında kaldı. Ertesi sabah BF elini uzatarak Basie'nin onu takip etmesini istedi. Basie öldü.

Gombe'den Farkı Ne?

Daha önce belgelenmiş tek şempanze "iç savaşı", Jane Goodall tarafından gözlemlenen 1974-1978 Gombe Stream savaşıydı. Ancak eleştirmenler, Goodall'ın ekibinin şempanzeleri muzla beslemiş olabileceğini ve bunun doğal davranışı bozmuş olabileceğini savunuyordu. Ngogo şempanzeleri hiçbir zaman beslenmedi. Çatışmaları, 30 yıllık temel verilerle tamamen doğal bir ortamda gerçekleşti. Baş yazar Sandel şöyle belirtti: "İç savaşın gerçekten yaşandığını kesin olarak söyleyebileceğiniz ilk sefer bu."

İnsan Çatışmasını Anlamaya Yönelik Çıkarımlar

Ngogo verileri, savaşın evrimsel kökenleri üzerine uzun süredir devam eden bir tartışmaya katkıda bulunuyor. Boston Üniversitesi'nden Luke Glowacki şöyle gözlemledi: "Bu çalışma, grup bölünmesi ve ardından gelen savaşın sosyal dinamiklerinin, insan savaşına sıklıkla atfettiğimiz kültürel belirteçlerden hiçbiri olmadan gerçekleşebildiğini gösteriyor: inanç, dil, din, giyim farklılıkları."

Bununla birlikte, genetik modelleme bu tür kalıcı bölünmelerin şempanze popülasyonlarında yalnızca yaklaşık 500 yılda bir meydana geldiğini gösteriyor.