٢٠٠ شامپانزی جەنگی ناوخۆ دەکەن و ھەشت ساڵە بەردەوامە

گەورەترین کۆمەڵی ناسراوی شامپانزیی کێوی بۆ دوو بەشی شەڕکار تێکشکاوە و کوشتن لە ٢٠١٥ ەوە نەوەستاوە. لێکۆڵینەوەیەکی بنیاتنەر کە لە Science لە ٩ ی نیسانی ٢٠٢٦ بڵاوکرایەوە، کێشمەکێشەکە وەک یەکەم جیابوونەوەی ھەمیشەیی و جەنگی ناوخۆی پشتڕاستکراو لە شامپانزیی کێویدا بەڵگەنامەکراوە و کاریگەریی گەورەی ھەیە بۆ تێگەیشتن لە ڕەگی بەرھەمھاتنی توندوتیژیی ڕێکخراو.

کۆمەڵێک گەورەتر لەوەی بتوانێت یەکگرتوو بمێنێتەوە

کۆمەڵی شامپانزیی Ngogo لە پارکی نەتەوەیی Kibale ی ئوگاندا، کە لە لایەن Netflix Chimp Empire ناسرا، کۆمەڵێکی یەکگرتوو بوو لە نزیکەی ٢٠٠ تاک، نزیکەی چوار بەرابەری قەبارەی کۆمەڵی ئاسایی شامپانزی. دوو کۆمەڵەی کۆمەڵایەتیی سەرەکی، ناوەندی (گەورەتر) و ڕۆژئاوایی (بچووکتر)، بۆ بیست ساڵ پێکەوە ژیان. نێرەکانی ھەردوو کۆمەڵە پێکەوە ڕاویان دەکرد، لە گەشتی پاسەوانیی ناوچەیی ھاوکاری دەکرد و جووتبوونیان لەنێوان گروپەکاندا بوو.

یەکەم شەق لە ٢٠١٤ دەرکەوت، کاتێک پێنج نێری گەورەساڵ و مێینەیەکی گەورەساڵ لە ماوەی مانگێکدا مردن، بە گومانەوە بە نەخۆشی. ئەم تاکانە ئاژەڵی "پرد"ی بنەڕەتی بوون کە پەیوەندییەکانیان ھەردوو کۆمەڵە لە یەکەوە دەگرت.

لە ٢٤ ی حوزەیرانی ٢٠١٥، لێکۆڵەر Aaron Sandel لە زانکۆی تێکساس لە ئۆستین شتێکی بێوێنەی بینی: شامپانزییە ڕۆژئاوایییەکان نزیک لە ناوەندییەکان بوونەوە و پاشان لە بیستنیاندا ڕایانکرد. ناوەندییەکان ڕاویانکردن. لە بیست ساڵ چاودێریکردندا، ھەرگیز شتی وا ڕوونەدابوو.

کوشتنی سیستەمی

لە جیابوونەوەکەوە، گروپی جیابووەوەی ڕۆژئاوایی ٢٤ ھێرشی ھاوئاھەنگی ئەنجامداوە لەسەر گروپی ناوەندی و لانیکەم ٧ نێری گەورەساڵ و ١٧ بەچکەی کوشتووە و ١٤ ھەرزەکار و نێری گەورەساڵی تر ونبوون و بە کوژراو حیساب دەکرێن.

لەنێو کوشتنە بەڵگەنامەکراوەکاندا کوشتنی Basie بوو، نێرێکی ٣٦ ساڵەی خۆشەویستییەوە. پاترۆڵێکی نزیکەی ١٣ گەورەساڵی ڕۆژئاوایی دەوری گرتن. سێکیان گۆشەنشینی کردن. دەکیان لەسەری کەوتن لەسەر زەوی. ھاوڕێکەی بەناوی BF، نێرێکی ٥٣ ساڵ، بە درێژایی شەو لەگەڵی مایەوە. بەیانی، BF دەستی درێژکرد و دەیویست Basie بیبات. Basie مرد.

ئەمە چۆن جیاوازە لە Gombe؟

تەنھا حاڵەتی پێشووتری بەڵگەنامەکراوی "جەنگی ناوخۆ"ی شامپانزی جەنگی Gombe Stream ی ١٩٧٤ تا ١٩٧٨ بوو کە Jane Goodall چاودێریی کرد. بەڵام ڕەخنەگران باسیان کرد تیمی Goodall مووزیان بۆ شامپانزییەکان دەدا و ئەمە لەوانەیە ڕەفتاری سروشتیی تەحریفکردبێت. شامپانزییەکانی Ngogo ھەرگیز خواردنیان پێنەدرا. کێشمەکێشەکەیان لە چوارچێوەیەکی تەواو سروشتیدا ڕوویدا بە ٣٠ ساڵ داتای بنەڕەتی. نووسەری سەرەکی Sandel گوتی: "ئەمە یەکەم جارە بتوانی بە بڕیاری بڵێیت جەنگی ناوخۆ ڕاستی ڕوودەدات."

کاریگەری بۆ تێگەیشتن لە کێشمەکێشی مرۆڤ

داتاکانی Ngogo دەچنە ناو مشتومڕێکی درێژخایەن لەسەر ڕەگەکانی بەرھەمھاتنی جەنگ. Luke Glowacki لە زانکۆی بۆستن تێبینی کرد: "ئەم لێکۆڵینەوەیە نیشان دەدات دینامیکی کۆمەڵایەتیی جیابوونەوەی گروپ و جەنگی دواتر دەکرێت ڕوو بدات بەبێ ھیچ نیشانەیەکی کولتووری کە ئێمە زۆرجار جەنگی مرۆڤ پێوە دەبەستین: جیاوازی لە باوەڕ، زمان، ئایین، جلوبەرگ."

بەڵام مۆدێلکردنی جینەتیکی ئاماژە بەوە دەکات جیابوونەوەی ھەمیشەیی لەم جۆرە لە دانیشتووانی شامپانزیدا تەنھا نزیکەی ھەر ٥٠٠ ساڵ جارێک ڕوودەدات.