Altı Kürt Partisi Tarihte İlk Kez Birleşerek İran Barışı İçin Kendi Ka

Rojhilat'taki (Doğu Kürdistan/İran) altı Kürt muhalefet partisi daha önce hiç yapmadıkları bir şeyi yaptı: birleşti. 22 Şubat 2026'da kurulan İran Kürdistanı Siyasi Güçler İttifakı, milliyetçilerden sosyalistlere, Abdullah Öcalan'ın demokratik konfederalizm çizgisinden İslami eğilimli hareketlere kadar onlarca yıllık rakipleri bir araya getirdi. 8 Nisan'daki ABD-İran ateşkesinin ardından ittifak, kalıcı barış için şartlarını açıkladı. En önemlisi: Kürt halkının kendi kaderini tayin hakkının tanınması.

Neden bu kadar önemli? Rojhilat'taki Kürt partileri tarih boyunca bölünmüştü. Bu bölünmüşlük, İslam Cumhuriyeti'nin onları teker teker bastırmasına olanak tanıdı. Birleşik bir cephe hesabı tamamen değiştiriyor. Koalisyon silahlı güçlere sahip, Ocak 2026'da 39 Kürt şehrinde genel grev örgütledi ve rejimin zayıflaması halinde hızla harekete geçebilecek sınır ötesi altyapıya sahip.

İttifakta kimler var?

İran Kürdistan Demokrat Partisi (PDKİ): 1945'te kurulan İran'ın en eski Kürt partisi. Mahabat Kürt Cumhuriyeti'ni kurmuştu. Milliyetçi, sosyal demokrat.
Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK): Bağımsızlık yanlısı, savaşçıları ABD ordusu tarafından eğitildi.
Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK): PKK ve Öcalan'ın demokratik konfederalizm çizgisine ideolojik olarak bağlı.
Komala: Sosyalist yönelimli, işçiler ve kırsal topluluklar arasında güçlü tabana sahip.
Xebat (Kürdistan Mücadele Örgütü): İslami eğilimli ama Kürt milliyetçisi.
Devrimci Komala: 4 Mart'ta katıldı. Komünist yönelimli.

ABD tarafından eğitilmiş bir parti (PAK), PKK çizgisinde bir parti (PJAK), sosyalist bir parti (Komala) ve İslami eğilimli bir partinin (Xebat) aynı ittifakta oturabilmesi, anın ne kadar olağanüstü olduğunu gösteriyor.

Rojhilat'taki Kürt partileri neden şimdiye kadar bölünmüştü?

1979 İslam Devrimi'nden bu yana Ayetullah Humeyni, Kürt liderlerini "Allah'ın düşmanları" ilan etti ve Kürt bölgelerine karşı cihat başlattı. Rejimin stratejisi Kürt partilerini bölünmüş tutmaktı: milliyetçileri sosyalistlere karşı oynattı, bir grubu diğerine karşı silahlandırdı. Bu strateji 47 yıl işe yaradı. 7-15 milyon nüfusuyla İran nüfusunun yüzde 8-17'sini oluşturan Kürtler, 2025'te tüm siyasi mahkumların neredeyse yarısını oluşturuyordu.

Barış için üç şart

Birincisi: İran, Irak, Suriye, Lübnan, Yemen ve tüm komşu ülkelerdeki askeri, istihbari ve vekil faaliyetlerine derhal ve kalıcı olarak son vermelidir.

İkincisi: Nükleer ve füze programları sadece dondurulmak ya da askıya alınmak değil, tamamen tasfiye edilmelidir.

Üçüncüsü: İnsan haklarına tam bağlılık ve İran'daki tüm ulusların, özellikle Kürt ulusunun kendi kaderini tayin etme hakkının tanınması.

Kendi kaderini tayin hakkı nedir?

Kendi kaderini tayin hakkı, bir halkın kendi siyasi statüsünü özgürce belirlemesi hakkıdır. BM Şartı ve uluslararası insan hakları hukuku tarafından güvence altına alınmıştır. Tam bağımsızlıktan federal özerkliğe kadar farklı biçimler alabilir.

Ateşkes uyarısı: "İran'ın yeniden silahlanmasına izin vermeyin"

İttifakın en sert mesajı uluslararası topluma yönelikti. Rejimin ateşkesi "askeri kapasitesini yeniden inşa etmek ve iktidarını pekiştirmek için taktiksel bir mola" olarak kullanabileceği konusunda uyardılar.

Açıklamada şu ifade yer aldı: "Hiçbir ateşkes veya siyasi anlaşma, özgürlük ve egemenliğe ulaşma çabalarımızı durduramaz."

Diğer parçalardaki Kürtleri nasıl etkiler?

Başûr (Güney Kürdistan/Irak): Kürdistan Bölgesi bu muhalefet partilerine ev sahipliği yaparken Tahran'la da ilişkilerini sürdürüyor. Savaş sırasında İran, Hewler yakınlarındaki parti üslerini vurdu.
Bakur (Kuzey Kürdistan/Türkiye): PJAK'ın ittifaktaki varlığı, Rojhilat'ın mücadelesini doğrudan Öcalan çizgisiyle bağlıyor. Türkiye bunu yakından izliyor.
Rojava (Batı Kürdistan/Suriye): Doğu İran'da demokratik bir Kürt oluşumu, Rojava ve Kürdistan Bölgesi'nden sonra üçüncü böyle deneyim olur.