Trump ڕاگەیاندنی دابڕانی تەواوی دەریایی تەنگەی هورمز دەکات لەدوای شکستی دانوستاندنەکانی ئیسلامئاباد
سەرۆک Donald Trump ڕۆژی شەممە ڕایگەیاند کە هێزی دەریایی ئەمریکا دابڕانی تەواو لەسەر هەموو هاتوچۆی کەشتیی تەنگەی هورمز دەسەپێنێت. تەنگەی هورمز گرنگترین خاڵی ستراتیژی نەوتی جیهانە. ئەم بڕیارە لەدوای شکستی دانوستاندنەکانی ئاشتی لەگەڵ ئێران لە ئیسلامئاباد، پاکستان هات. ئەم ڕاگەیاندنە بەرزبوونەوەیەکی چاوەڕوان نەکراوی ئەو شەڕە پیشان دەدات کە شەش هەفتەیە لەنێوان ئەمریکا و ئیسرائیل و ئێران بەردەوامە، و مەترسیی گەورە دروست دەکات بۆ بازاڕەکانی وزە و ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
ڕاگەیاندنی Trump لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان
لە بابەتێکدا لەسەر Truth Social دوای شکستی دانوستاندنەکان لە پاکستان، Trump نووسی: "بە کاری دەستبەجێ، هێزی دەریایی ئەمریکا، باشترینی جیهان، دەست بە دابڕانی هەموو کەشتییەک دەکات کە هەوڵی چوونە ژوورەوە یان دەرچوونی تەنگەی هورمز بدات." هەروەها زیادی کرد کە ئەمریکا "ئێستا دەست بە پاککردنەوەی تەنگەی هورمز دەکات وەک خزمەتێک بۆ وڵاتانی سەرتاسەری جیهان، لەوانە چین و ژاپۆن و کۆریای باشوور و فەرەنسا و ئەڵمانیا و زۆری تر."
ئەم ڕاگەیاندنە لەدوای ئەوە هات کە جێگری سەرۆک JD Vance بەبێ ڕێککەوتن ئیسلامئاباد جێهێشت، لەدوای ٢١ کاتژمێر دانوستاندنی ڕووبەڕوو لەگەڵ بەرپرسانی ئێرانی، کە بەرزترین ئاستی دانوستاندنی ڕاستەوخۆی ئەمریکی و ئێرانی بوو لە ساڵی ١٩٧٩ بەدوا.
کارەکانی پاککردنەوەی مین لەوێوە دەستیپێکردووە
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (CENTCOM) ئەوەی پشتڕاستکردبووەوە کە دوو وێرانکەر، USS Frank E. Peterson و USS Michael Murphy، تەنگەی هورمزیان بڕیوە و لە کەنداوی عەرەبی کاردەکەن. ئەرکەکەیان: دڵنیابوونەوەیە لەوەی کە تەنگەکە "بە تەواوی لە مینەکانی پێشتر کە سپاهی پاسدارانی ئێران (IRGC) داینابوون پاک بێت."
گرووپی هێرشکەری کەشتی هەڵگری USS Gerald Ford ئێستا لە کەنداوی فارس جێگیرە لەگەڵ USS Abraham Lincoln و چەندین سەرچاوەی دەریایی گەورەی تر، کە یەکێکە لە گەورەترین کۆبوونەوەکانی هێزی دەریایی ئەمریکا لەم ناوچەیەدا لە چەند دەیەی ڕابردوودا.
تەنگەی هورمز چییە؟
تەنگەی هورمز ئاوڕێیەکی تەسکە لەنێوان ئێران و عومان کە کەنداوی فارس بە کەنداوی عومان و دەریای عەرەب دەبەستێتەوە. نزیکەی ٢٠٪ ی نەوتی جیهان ڕۆژانە بە ئاوەکانیدا تێدەپەڕێت و گرنگترین خاڵی ستراتیژی دەریایی جیهانە. وڵاتانی وەک عەرەبستانی سعوودی و عێراق و کوەیت و قەتەر و ئیمارات پشت بەم تەنگەیە دەبەستن بۆ ناردنی زۆربەی نەوت و گازەکانیان. کاتێک سپاهی پاسداران تەنگەکەی مینکرد و بۆ هاتوچۆی بازرگانی داخست لە سەرەتای ئازاری ٢٠٢٦، بەهای نەوت بەرز بووەوە بۆ سەروو ١٠٠ دۆلار بۆ بەرمیلێک و خراپترین قەیرانی دابین کردنی وزە لە ساڵانی ١٩٧٠ بەدوا دروست بوو.
ڕوانگەی کوردی
قەیرانی تەنگەی هورمز زیانی زۆری بە عێراق و بەتایبەت هەرێمی کوردستان (هەرێما کوردستانێ) گەیاندووە. داهاتی نەوت و گاز ٩٠٪ ی بوودجەی دەوڵەتی عێراق پێکدەهێنێت، و ٩٠٪ ی هاوردەکانی عێراق لە ڕێگەی بەندەرەکانی کەنداوەوە دێن. بەرهەمهێنانی نەوتی باشووری عێراق زیاتر لە ٧٠٪ کەمبووەتەوە لە دەستپێکی شەڕەکەوە.
بۆ هەرێمی کوردستان، قەیرانەکە گرنگیی ستراتیژی بۆری کەرکووک-جەیهان دووبارە زیندوو کردووەتەوە، کە بە ناوچەکانی کوردستانەوە بۆ بەندەری جەیهان لە تورکیا تێدەپەڕێت. ڕێککەوتنێک کە واشنتن لە ١٧ی ئازار بەدەستی هێنا ڕێگای دا نزیکەی ١٧٠ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا لە کێڵگەکانی کەرکووکەوە بە بۆری کوردستان بچێت، و ئەمەش ڕۆڵی سەرەکیی هەرێمی کوردستان لە مانەوەی ئابووریی عێراق لەم قەیرانەدا دەردەخات.