هەردوو لایەن داوای سەرکەوتنیان کرد لە ئاگربەستی ئێران: ئەوە بۆچی ئاگربەستەکە بە گومانەوە بەردەوام دەبێت
سەرنووسەری پێشووی Foreign Affairs دەڵێت لۆژیکی "مزایەدەی دۆلار"ی بەرزبوونەوە هەردوو لایەنی ئەمریکا و ئێرانی ناچارکردووە بەرابەری قبووڵ بکەن، و هیچ کامیان ناتوانن بگەڕێنەوە جەنگ.
لە ٨ی نیسانی ٢٠٢٦، ئەمریکا و ئێران ڕازیبوون بە ئاگربەستی دوو هەفتەیی و ئەمەش ٤٠ ڕۆژ کێشمەکێشەی کۆتایی هێنا کە هەزاران کەسی کوشت، تەنگەی هورموزی داخست و نرخی نەوتی بەرزکردەوە. هەردوو لایەن بەزووی داوای سەرکەوتنیان کرد. Trump ڕایگەیاند ئێران "چاوی لێچرکاندووە." تاران گوتی "لە ئامێری جەنگی ئەمریکی-سیهیۆنیزمی ڕزگاربووە." Gideon Rose، سەرنووسەری پێشووی گۆڤارەکە و نووسەری How Wars End، لە شیکارییەکی Foreign Affairs دا بە ڕەتۆریکی سەرکەوتنخوازانەدا تێدەپەڕێت و دەنووسێت کە هەردووکیان هەڵەن. "لە ڕاستیدا،" دەنووسێت، "هەردووکیان بڕیاریاندا پێی بڵێن بەرابەریی بوو."
نموونەی ناوەندی Rose "مزایەدەی دۆلار"ە، بیرۆکەیەکی تیۆری یاری کە ئابووریناس Martin Shubik پەرەی پێداوە و تێیدا دوو بەشداربوو بەرزبوونەوە بۆ دۆلارێک دەکەن و هەردووکیان دەبێت کۆتا نرخەکەیان بدەن بەبێ ئەوەی گرنگ بێت کێ دەباتەوە. کاتێک نرخەکان لە دۆلارێک تێدەپەڕن، هیچ یاریزانێک بە مەنتقیانە ناتوانێت وەستێت. جەنگەکان، Rose دەڵێت، بەهەمان لۆژیکی خۆبەخۆیی بەرزبوونەوە کاردەکەن. "لە کۆتایی ئازاردا، کاتێک ڕوون بوو هیچ لایەنێک بە ئاسانی لەبەرنادات، جەنگی ئێران گەیشتە خاڵی گۆڕانکاری و بۆ هەمووان چووە ناو زەرەرەوە."
بۆچی ئاگربەستەکە بەردەوامە سەرەڕای بۆشاییە گەورەکان
داواکارییەکانی هەر لایەنێک زۆر لە یەکتر دوورن. ئێران دەیەوێت کۆنترۆڵی تەنگەی هورموز ڕابگرێت، مافی خۆی بپارێزێت بۆ پارێزکردنی ئۆرانیۆم، قەرەبووی جەنگ وەربگرێت و هەموو حەشارگرتنەکان لابردرێن. ئەمریکا داوای سفر ئۆرانیۆم دەکات، ڕادەستکردنی کۆگای ئۆرانیۆمی پارێزراوی ئێران، کۆتاییهێنان بە پشتیوانی نیابەتی، و کردنەوەی بێمەرجی تەنگەکە. بۆشاییەکان زۆر گەورەن و زۆر شیکار پێشبینیی تێکشکان دەکەن.
کێ دانوستان دەکات؟
دانوستانەکان لە ئیسلام ئاباد، پاکستان، بە ناوگیری سەرۆک وەزیرانی پاکستان Shehbaz Sharif، یەکەم بەشداریی ڕاستەوخۆی ئاستبەرزی ئەمریکا و ئێرانن لە ١٩٧٩ ەوە. جێگری سەرۆک JD Vance شاندی ئەمریکا سەرکردایەتی دەکات لەگەڵ ڕاوێژکاری تایبەت Steve Witkoff و ڕاوێژکاری پایەبەرز Jared Kushner. شاندی ئێران لە لایەن وەزیری دەرەوە Abbas Araghchi و سەرۆکی پەرلەمان Mohammad Bagher Ghalibaf سەرکردایەتی دەکرێت. هەڵبژاردنی پاکستان وەک شوێن دەرئەنجامی لاکێشانی ناوگیرە بابڕەکان، عومان و قەتەر، ئاشکرا دەکات چونکە هەردووکیان لە لایەن ئێرانەوە لە ماوەی کێشمەکێشەکەدا بۆردومان کران.
بەڵام Rose دەڵێت هێزە ڕێکخستنییەکان ئاگربەستەکە بەجێ دەهێڵن. "هەردوو لایەن دەزانن گەڕانەوە بۆ جەنگ هەمان بارودۆخی دۆزەخییان تێدەکاتەوە کە تازە لێی دەرچوون." ئوڵتیماتۆمی Trump لە ٧ی نیسان، کە هەڕەشەی کرد "ئەمشەو تەواوی شارستانییەتێک دەمرێت"، "زۆر بە گومانەوە بلۆف بوو،" چونکە ئەنجامدانی "تێچووی باڵای بۆ ئەمریکا و مەترسیی بۆ هاوپەیمانەکانی لە کەنداودا هەبوو." بەڵام ئێران "دڵنیا نەبوو Trump پاشگەز دەبێتەوە،" چونکە "هەمووان دەزانن یاری 'دیوانە'ی Trump بەتەواوی یاری نییە."
ئاڵۆزی ئیسرائیل
توندترین هەڕەشە بۆ ئاگربەستەکە نا لە واشنتن یان تاران، بەڵکو لە ئۆرشەلیمەوە دێت. Netanyahu لە ٨ی نیسان ڕایگەیاند ئاگربەستەکە لوبنانی ناگرێتەوە و دەستبەجێ هێرشی بەرفراوانی دەستپێکرد لەسەر حیزبوڵڵا و زیاتر لە ٢٥٠ کەسی لە یەک ڕۆژدا کوشت. Rose دانیدەنێت کە "ئاڵۆزی ئیسرائیل کارەکان زۆر سەختتر دەکات" بەڵام هاوتاییەکی مێژوویی دەکێشێت: "هەمان شت لە ماوەی دانوستانی کۆتاییهێنان لە جەنگی کۆریا و ڤیەتنام ڕوویدا، کاتێک سئوول و سایگۆن هێڵی توندتریان لە واشنتن دەویست." لە هەردوو حاڵەتدا، بەرژەوەندیی ستراتیژی هاوبەشی بەهێزتر لە کۆتاییدا سەرکەوتوو بوو.
وەک شیکاری CFR تێبینی کرد، یەکەم ڕۆژانی ئاگربەستەکە ئەم پێشنیارەی بە توندی تاقیکردەوە. ئێران بۆ ماوەیەکی کورت تەنگەی هورموزی دووبارە داخست لە وەڵامی هێرشەکانی لوبنان، و ناوبرەکانی سوپای ئەمریکا بۆ یەکەم جار لە دەستپێکی جەنگەوە چوونە ناو تەنگەکە. ئێران ئەوەی ناوبرد پێشێلکاری ئاگربەست.
سنوورەکانی ئەوەی بەدەستهات
Rose بە ڕوونی دەربارەی ئەنجامی کۆتایی کێشمەکێشەکە دەدوێت: "جەنگەکە ئامانجە سەربازییە کەمینەکانی واشنتنی بەدەستهێناوە بەڵام نا ئامانجە ستراتیژی گەورەکانی. کێشە بنەڕەتییەکانی نێوان لایەنە شەڕکارەکان بە زۆری بێچارەسەر دەمێنن." بیرۆکەی ئیسرائیلیی "چینکردنی چیمەن" باسدەکات، عەمەلیاتە سەربازیە کاتبەکاتییەکان کە هەڕەشەکان لاواز دەکەن بەبێ ئەوەی لەنێوببەن، و تێبینی دەکات کە ستراتیژیستە ئەمریکییەکان بە بابڕ ئەم شێوازەیان ڕەتکردەوە وەک بێکەڵک لە ڕووی ستراتیژییەوە.
"دیپلۆماسیی شارەزا لەوانەیە بتوانێت دانوستانەکان بەکاربهێنێت بۆ دانانی بنەمای ڕێکخستنێکی ئاسایشی ناوچەیی بەردەوام،" Rose دەنووسێت. "ئەمە ئەو جۆرە شتەیە کە Henry Kissinger تێیدا شارەزا بوو. بەڵام لەگەڵ ئەوەی کەم Kissinger لە ئەم ڕۆژگارەدا هەن، هەڵە دەبێت چاوەڕوانییەکان ئاوا بەرز بکەینەوە."
دانوستانەکانی ئیسلام ئاباد لە نیوەشەوی ١١ی نیسان بەردەوامبوون و PBS NewsHour ڕاپۆرتی کرد کە دانیشتنەکان زیاتر لە ١٥ کاتژمێر خایاندن. میدیای فەرمیی ئێران گوتی "دانوستانەکان بەردەوام دەبن سەرەڕای هەندێک جیاوازیی ماوە." کاتی ئاگربەستەکە دەڕوات، ماوەی دوو هەفتەییەکە نزیکەی ٢٢ی نیسان تەواو دەبێت. ئایا چوارچێوەیەکی بەردەوام دروست دەکات یان تەنها دووری دووبارەی کێشمەکێشەکە دوادەخات، لەوانەیە پەیوەندی بێت بەوەی هەردوو لایەن ئەو ڕاستییە نائاسوودەیە قبووڵ بکەن کە Rose دۆزیویەتیەوە: هیچ کامیان نەیبردەوە و هیچ کامیان ناتوانن دووبارە شەڕ بکەنەوە.