شەڕی ئێرانی ٢٠٢٦ گەورەترین قەیرانی وزەی مێژوو دروستکرد، ئێستا حکومەتەک

داخستنی نزیکەی تەواوەتی گەرووی هورمز Strait of Hormuz لەلایەن ئێرانەوە ئەو کارەی کرد کە دەیان ساڵ ناسەقامگیری جیۆپۆلیتیکی هەرگیز نەیتوانیبوو بیکات.

نرخی نەوت لە ماوەی سێ هەفتەدا 55% بەرزبووەوە. فلیپین بووە یەکەم وڵات کە باری نائاسایی نیشتمانی لە وزەدا ڕابگەیەنێت. کۆگای غازی ئەوروپا بۆ 30%ی تواناکەی دابەزی. ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە (IEA) ئەمەی بە "گەورەترین تەحەدای ئاسایشی وزەی جیهانی لە مێژوودا" ناوبرد.

خۆبژێوی وزە (Energy autarky) چییە؟

خۆبژێوی وزە باس لە دەوڵەتێک دەکات کە هەموو پێداویستییەکانی وزەی خۆی لە ناوخۆدا دابین بکات. بۆردۆف Bordoff و ئۆسولیڤان O'Sullivan لە گۆڤاری Foreign Affairs دەنووسن و هۆشداری دەدەن کە حکومەتەکان بەرەو کاردانەوەیەکی مەترسیدار دەچن.

چۆن گەرووی هورمز Hormuz بوو بە مەترسیدارترین خاڵی جیهان

پێش ململانێی 2026، نزیکەی 20 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا پێیدا تێپەڕ دەبوو. کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی نەوتی کەنداو گەیشتە لانی کەم 10 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

بۆچی خۆبژێوی تێچووی شاراوەی هەیە

نەوت کاڵایەکی گۆڕینەوەیە (fungible commodity) کە لە بازاڕە جیهانییەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت. دەرهێنانی ناوخۆیی زۆرجار گرانترە. خۆماڵیکردنی زنجیرەکانی دابینکردن ڕەنگە کێشەی نوێ دروست بکات.

چی بە ڕاستی کار دەکات: خۆڕاگری، نەک دابڕان

بۆری نەوتی سعودیە بۆ دەریای سوور "زیاتر لە هەر شتێکی دیکە یارمەتیدەر بووە." ئاگربەستەکە کەمترین کاریگەری هەبووە لە چارەسەرکردنی قەیرانەکەدا. مەزەندە دەکرێت 230 تانکەری نەوتی پڕ چاوەڕێ بن. نرخی نەوت هێشتا نزیکەی 50% لە سەرووی ئاستی پێش شەڕەوەیە.