Fosîlek Du Dehsalan Di Çêkirinê De

Çîrok di sala 2008 de dest pê dike, dema ku paleontolog John Nyaphuli fosîleke biçûk li nêzîkî Oviston li parêzgeha Eastern Cape ya Afrîkaya Başûr derxist. Ew hema hema du dehsalan li Muzexaneya Neteweyî ya li Bloemfontein ma heya ku teknolojiya wênekêşana pêşkeftî peyda bû.

Profesor Julien Benoit ji Zanîngeha Witwatersrand û hevkarên wî tîrêjên X-ê yên hêzdar ên Tesîsa Radyasyona Synchrotron a Ewropî (ESRF) li Grenoble, Fransa, bikar anîn da ku bêyî zirarê bidin wê, li hundurê wê binêrin, û embriyoyek piçûk di nav bermahiyên qalikê hêkê de eşkere kirin.

Delîla Bêguman: Hestiyên Çenê yên Ne-yekbûyî

Delîla krîtîk hestiyên çenê yên jêrîn ên ne-yekbûyî yên embriyoyê bûn. Di ajalên hêk-dêr de, hestiyên çenê berî zayînê yek dibin da ku hêk-derketî bikaribe qalikê bişkîne. Vê embriyoyê çeneyên ne-yekbûyî hebûn, ku tê vê wateyê ku ew di hundurê hêka xwe de berî derketinê miribû, û yekem delîla rasterast peyda kir ku terapsîdan hêk dikirin.

Terapsîd Çi ye?

Terapsîd bav û kalên pêşveçûnî yên rasterast ên hemî memikên nûjen in, di nav de mirov jî. Pir caran wekî "reptîlên mîna memikan" têne binavkirin, ew yekem car bi qasî 275 mîlyon sal berê di serdema Permian de derketin û berî rabûna dînozoran ekosîstemên bejahî serdest kirin. Lystrosaurus, endamek ji binkoma terapsîdan a bi navê dîkînodont, yek ji ajalên bejahî yên herî berbelav ên serdema Triassic a Destpêkê bû, ku li her parzemînê dihat dîtin.

Çima Berê Kesî Van Hêkan Nedîtibû?

Lêkolîneran encam dan ku hêkên Lystrosaurus bi îhtîmalek mezin qalik-nerm bûn, mîna hêkên kîsikan ên nûjen. Hêkên qalik-nerm zû dihelin û hema qet fosîl nabin. Hêkên dînozoran baş têne parastin ji ber qalikên wan ên hişk ên karbonat kalsiyûmê. Ev nimûne tenê ji ber şert û mercên veşartinê yên awarte yên kêm peyda bûne sax ma.

Zindîbûn Bi Felaketê re

Lêkolîn her weha destnîşan dike ka Lystrosaurus çawa ji tunebûna girseyî ya Dawiya-Permian (nêzîkî 252 mîlyon sal berê) sax ma, ku bi qasî 90% ji hemî cureyên deryayî ji holê rakir. Hêkên nisbeten mezin destnîşan dikin ku hêk-derketî pêş-pêşketî (di zayînê de pir pêşketî) bûn, dikaribûn serbixwe tevbigerin û bixwin, ku rê da ku nifûs piştî kêmbûnên felaketî zûtir baş bibin.

Girêdanek Bi Dîroka Kevnar a Kurdistanê re

Her çend ev vedîtin ji Afrîkaya Başûr tê jî, Lystrosaurus ajalek gerdûnî bû. Formasyonên jeolojîk ên Kurdistanê, nemaze di rêzeçiyayên Zagrosê de, depoyên Permian û Triassic ên dewlemend dihewînin. Lêkolîna jiyana kevnar li van herêman berdewam dike ku beşdarî têgihiştina me ya ka jiyan çawa ji bûyerên tunebûna girseyî xelas bûye, dibe.