6. DNAya Neolîtîka Berî-Ceramîkê ji Kurdistanê du pêlên koçberiyê yên ku Anatolyayê şikilandin eşkere dike

Lêkolîna girîng a sala 2022an a Science ji aliyê Iosif Lazaridis û hevkarên wî ve, ku beşek ji projeya mezin a "Southern Arc" bû û **727 genomên kevnar ên nû** rêzkir, DNAya kevnar a yekem ji Neolîtîka Berî-Ceramîkê ya Mezopotamyayê derxist, tevî nimûneyên ji du cihên li Herêma Kurdistanê ya Iraqê: **Bestansur** li Deşta Şarezorê nêzîkî Silêmaniyê (Sulaymaniyah) û **pêkhateya Zawi Chemi ya Şikefta Şanîdarê** nêzîkî Hewlêrê (Erbil).

Vedîtina sereke ya lêkolînê, **du pêlên koçberiyê yên cuda ji Heyva Bidarhatî ber bi Anatolyayê ve**, Kurdistanê di xala destpêkê ya her du pêlan de bi cih dike. Wekî ku Lazaridis diyar kir: "Ev pêşniyar dike ku bi kêmanî du belavbûnên cuda yên cotkaran ber bi Anatolyayê ve hebûn: yek berî ku keramîk were îcadkirin, ku tê de mirovên bi tenê bi koka Mezopotamyayî bûn, û yek jî piştî wê, ku tê de yên bi koka Mezopotamyayî û Levantenî hebûn."

Kurdistan wekî navendeke hevpar a çandiniyê

Pêkhateya koka "Neolîtîka Zagrosê" nifûsekê temsîl dike ku **ji cotkarên Neolîtîka Anatolyayê ji aliyê genetîkî ve cuda ye**, ku nêzîkî **46,000–77,000 sal berê** ji hev cuda bûne. Profesor Joachim Burger (Zanîngeha Mainzê) pêşniyar kir ku têgeha navendeke Neolîtîkî ya yekane were terikandin û li şûna wê **"Herêmeke Navendî ya Neolîtîkî ya Federal"** were pejirandin, ku Zagrosê, ku piraniya Kurdistanê dihewîne, wekî hevparekî wekhev di îcada çandiniyê de li gel Levant û Anatolyayê nas dike.

Modelkirina genetîkî ya nifûsên Kurd ên nûjen nîşan dide ku ew dikarin wekî tevliheviyek sê-alî werin nêzîk kirin: **~51% koka Zagrosî ya Kalkolîtîk**, ~15% koka têkildarî Neolîtîka Levantê, û ~31% koka têkildarî Stepa Hindo-Îranî. Profesor Martin Richards (Zanîngeha Huddersfieldê) diyar kir: "Kurdistan ji aliyê arkeolojîk ve yek ji herêmên herî balkêş ên cîhanê ye... dibe ku ew cih bû ku mirov cara yekem dest bi çandiniyê kirin, hema hema diwanzdeh hezar sal berê."