ئایا واشنتن و بەیجینگ دەتوانن لەسەر ئاسایشی AI هاوکاری بکەن سەرەڕای ڕکابەریی تیکنۆلۆژییان؟

لە کاتێکدا مۆدێلەکانی AI ی چینی بە پاراستنی ئاسایشی لاوازەوە لە سەرتاسەری جیهان بڵاودەبنەوە، ژمارەیەکی بەرزبوو لە پسپۆڕان باس دەکەن دوو سوپەر هێزی AI ی جیهان پێویستە خاڵی هاوبەش بدۆزنەوە، یان مەترسیی کارەساتیان لەبەردەوامە.

پێشبڕکێی سەروەریی زیرەکی دەستکرد نێوان ئەمریکا و چین دژبەرییەکی دروستکردووە: دوو وڵات لەنێو ڕکابەریی توندی تیکنۆلۆژیدا لەوانەیە پێویستییان بە یەکتر هەبێت بۆ ڕێگریکردن لەوەی دروستکراوەکانیان لە کۆنتڕۆڵ دەربچن. لە بابەتێکی نیسانی ٢٠٢٦ بۆ Foreign Affairs، Christina Knight و Scott Singer باس دەکەن هاوکاری لەسەر ئاسایشی AI نەتەنها دەکرێت بەڵکو پێویستە، تەنانەت لە کاتێکدا واشنتن کۆنتڕۆڵی ناردنەکان توند دەکات و بەیجینگ پێگەی AI ی جیهانیی بەخێرایی فراوان دەکات.

خاڵەکان گرنگن. مۆدێلە سەرچاوەکراوەکانی چین ئێستا نزیکەی ٣٠ لەسەدی کاری AI ی جیهانیی بەرز دەکەن، لە تەنها ١ لەسەد لە کۆتاییی ٢٠٢٤. تاقیکردنەوەی NIST نیشانی دا مۆدێلی DeepSeek R1-0528 ١٢ برابەر زیاتر فەرمانی بەدنییەتانە وەردەگرێت وەک بەراورد بە سیستەمەکانی ئەمریکی، و تیکنیکی jailbreaking بە ٩٤ لەسەد وەڵامی زیانبەخش دەردەکات. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئەم مۆدێلانە، خێزانی Qwen ی Alibaba بەتەنها زیاتر لە ٧٠٠ ملیۆن داگرتنی تۆمارکردووە، مەترسیی بەکارهێنانی خراپ بە شێوەیەکی چڕ زیاد دەبێت.

چی لە ئاسایشی AI کێشەیەکی هاوبەش دروست دەکات؟

ئاسایشی زیرەکی دەستکرد ئاماژەیە بەو کۆمەڵە پراکتیزە و ئامراز و چوارچێوەی بەڕێوەبردنانەی کە بۆ ڕێگریکردن لە زیانی نەخوازراوی سیستەمەکانی AI دانراون. ئەمە هەمووی لەخۆدەگرێت لە ڕاگرتنی دروستکردنی چەکی بایۆلۆژی بە یارمەتیی AI تا ڕێگریکردن لەوەی سیستەمەکانی سەربەخۆ بە شێوەیەک کار بکەن کە دروستکەرەکانیان هەرگیز ئەوییان نەکردبێت.

بیرۆکەی بنچینەیی پشت بانگهێشتی هاوکاری ئەوەیە کە مەترسییەکانی AI ڕێز لە سنووری نیشتمانی ناگرن. مۆدێلێکی لاواز پاراستراو کە لە شینجین بڵاودەکرێتەوە دەتوانرێت لە چەند کاتژمێرێکدا لە ساو پاولۆ یان لاگۆس یان لەندەن بەکاربهێنرێت. هێرشی سایبەریی بە یارمەتیی AI لە ٢٠٢٤ەوە ٧٢ لەسەد زیادی بووە، و پسپۆڕان ئاگادارکردنەوە دەدەن AI لەوانەیە زوو دروستکردنی نەخۆشییە مەترسیدارەکان خێراتر بکات. پلانی AI ی خودی Trump دانی پێدانا AI و بایۆلۆژیی سینتێتیکی "لەوانەیە ڕێگای نوێ بکاتەوە بۆ کەسانی بەدنییەتانە بۆ دروستکردنی نەخۆشی مەترسیدار."

Knight و Singer بەراوردکردنێکی سەرنجڕاکێش دەکەن: هەروەک Boeing و Airbus بە توندی ڕکابەری دەکەن لە فڕۆکەسازیی بازرگانی بەڵام پابەندی ستاندارد هاوبەشی ئاسایشن، ئەمریکا و چین دەتوانن لەسەر AI ڕکابەری بکەن و لەگەڵدا لەسەر بنەمای پاراستنی دژ بە مەترسییە کارەساتییەکان ڕێکبکەون. هەروەها ئاماژە بە پێشینەیەکی جەنگی ساردیش دەکەن: زانایانی ئەمریکی زانیاری لەسەر Permissive Action Links (تیکنۆلۆژی ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی بێ مۆڵەتی ئەتۆمی) بە ئیتیحادی سۆڤیەت دان، تەنانەت لە بەرزترین ئاستی ڕکابەریی سوپەر هێزان.

هەوڵی شکستخواردووی یەکەم و ئەوەی ئاشکرایکرد

ڕێگای هاوکاری ناهاموار بووە. یەکەمین دیالۆگی ئەمریکا و چین لەسەر AI کە لە جنێڤ لە ئایاری ٢٠٢٤ ئەنجامدرا بەتەواوی شکستخواردوو سانرایەوە. واشنتن پسپۆڕی تیکنیکی نارد کە ئامادە بوون باسی هەڵسەنگاندن و تاقیکردنەوەی مۆدێل بکەن. بەیجینگ دیپلۆمات نارد کە دەیانویست لەسەر کۆنتڕۆڵی ناردنی چیپ و جیۆپۆلیتیک قسە بکەن. جیاوازیی پسپۆڕایەتی کەمتر ئەنجامی بەرهەمهێنا.

بەڵام بارودۆخ لەوەتەوە گۆڕاوە. لە کۆبوونەوەی APECی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لە بوسان، کۆریای باشوور، سەرۆک Trump و سەرۆک شی جینپینگ ڕێککەوتن لەسەر "بیرکردنەوە لە هاوکاری لەسەر زیرەکی دەستکرد" لە ٢٠٢٦ و پلانی ئاڵوگۆڕی سەردانیان دانا. بەڕێوەبەرایەتیی سایبەری چین لە شوباتی ٢٠٢٦ ڕێسای نوێی پێشنیاکرد بۆ ڕێکلاگرتنی کارلێکی AI ی مرۆڤ-وار، نیشانەی ئەوەیە تمرکزی مێژووییی بەیجینگ لەسەر سانسۆری ناوەڕۆک بەرینتر دەبێت بەرەو خەمخواریی ڕاستەقینەی ئاسایش.

جێگری وەزیری بەرگریی پێشووی ئەمریکا Kathleen Hicks بە Axios گوتی لە ئازاری ٢٠٢٦ ڕێکەوتنی AI ی ئەمریکا و چین "بە تەواوی" دەکرێت، و باسکرد ئەو دینامیکە ڕکابەرییەکە خۆی "دەرفەت دروست دەکات بۆ دانانی هەندێک ڕێسا."

لەکوێ هاوکاری دەتوانێت کاریگەر بێت؟

چوارچێوەی کرداریی پێشنیاکراو لەلایەن Knight و Singer تمرکز دەکات لەسەر ئامرازە دەرەکییەکانی ئاسایش: فلتەری ناوەڕۆک، ڕێساکانی جێبەجێکردن، و سنوورداری بەکارهێنان، نەک هیچ شتێک کە پێویستی بە دەستگەیشتن بە ئەرشیتیکتوری تایبەتی مۆدێل هەبێت. ئەم جیاوازییە گرنگە: هیچ لایەنێک پێویستی نییە ئاشکرا بکات مۆدێلەکانی لە ناوەوە چۆن دروستکراون، تەنها لەسەر ستاندارد بۆ شێوەی ڕەفتاری دەرەکییان ڕێکبکەون.

بوارە تایبەتەکانی ئامادە بۆ هاوکاری بریتین لە red-teamingی هاوئاهەنگکراو (تاقیکردنەوەی سیستماتیکی دژبەرانەی مۆدێلەکانی AI بۆ لاوازییەکان)، پرۆتۆکۆلی هاوبەش بۆ هەڵسەنگاندنی مەترسییەکانی AI ی پێشەنگ، و ڕێکارە هاوبەشەکان بۆ ڕێگریکردن لە هەڕەشەی بایۆئاسایشی بەرز بە AI. نووسەرەکان هەڵسەنگاندنی سیستماتیکی ئاسایشی AI بەراورد دەکەن بە "تاقیکردنەوەی بالینی بۆ دەرمان و تاقیکردنەوەی پێکدادان بۆ ئۆتۆمبیل."

بەڵام شیکاری RAND Corporation تانسیۆنێکی سەرەکی دیاری دەکات: تیکنۆلۆژیی ئاسایشی AI دەتوانێت توانایش بەرز بکاتەوە، ئەوەی توێژەران ناوی دەنێن ئاڵۆزیی "پشتبەند و بریک". فێرکردنی چین بۆ ئاسایشترکردنی AI ی لەوانەیە بەبێ ویست AI ی چینی هێزدارتر بکات. بەڵام لەسەر لیکهاتنەوەی دامەزراوە سیاسەتدانانییە گەورەکان، RAND و Brookings و Carnegie و Atlantic Council، مەترسییەکانی نەهاوکاریکردن زۆر زیاترە لە ئەم خەمخواریانە.

کاتژمێرەکە کار دەکات

پەنجەرەی کردار لەوانەیە تەنگ بێت. چین چاوەڕوان دەکرێت APEC لە شینجین لە دواتری ٢٠٢٦ میوانداری بکات، و AI چاوەڕوان دەکرێت بابەتی سەرەکی بابەتەکە بێت. بەندە سەرەکییەکانی یاسای AI ی ئیتیحادی ئەوروپا لە ئابی ٢٠٢٦ کاری دەکات. زیاتر لە ٤٠٠ زانای پێشەنگ داوای ڕێکەوتنی پابەندکەری AI یان کردووە تا کۆتاییی ساڵ، و ٧٧ لەسەدی دەنگدەرانی ئەمریکا بە ئیدیعا پشتگیری ڕێکەوتننامەی نێودەوڵەتیی AI ی بەهێز دەکەن.

لە هەمان کاتدا، مەترسییەکە بەردەوام گەشە دەکات. شیکاری War on the Rocks لە ١ی نیسانی ٢٠٢٦ بەڵگەنامەی کرد چۆن مۆدێلەکانی AI ی چینی بە ئەوەی نووسەر Ryan Fedasiuk ناوی ناو "کەمبوونی سەختی بەرگریی سیستمی" دژی سوئیستفادە بڵاودەبنەوە لە سەرتاسەری جیهان. ئاڵۆزییەکە چیتر تیۆری نییە. لێرەیە، و خێراتر لە بەڕێوەبردنەکەدا گەشە دەکات.